کمبود ویتامین D به معنای عدم وجود مقدار کافی از این ویتامین در بدن است. ویتامین D برای رشد و حفظ سلامت استخوانها ضروری است. افرادی که به اندازه کافی در معرض نور خورشید قرار نمیگیرند، دچار اختلالاتی هستند که توانایی جذب این ویتامین را کاهش میدهد یا در رژیم غذایی خود به اندازه کافی ویتامین D دریافت نمیکنند، در معرض خطر کمبود این ویتامین قرار دارند.
ویتامین D که به عنوان ویتامین آفتاب نیز شناخته میشود، زمانی که پوست در معرض نور خورشید قرار میگیرد، توسط بدن تولید میشود. همچنین این ویتامین در برخی غذاها مانند ماهیهای چرب، روغن کبد ماهی، قارچها، زرده تخممرغ و محصولات لبنی غنیشده و آبپرتقال نیز وجود دارد.
اهمیت ویتامین D
ویتامین D برای ساخت و حفظ استخوانها و همچنین جذب و استفاده از کلسیم، منیزیم و فسفات از غذا ضروری است. این ویتامین به تعادل سطح کلسیم در استخوانها و خون کمک میکند. در صورت کمبود ویتامین D، سطح کلسیم کاهش مییابد و بدن مجبور میشود کلسیم را از استخوانها به خون منتقل کند. کمبود ویتامین D میتواند منجر به ضعف استخوانها شود که در بزرگسالان به آن استئوپروز و در کودکان به راشیتیسم گفته میشود.
علائم کمبود ویتامین D
علائم و نشانههای کمبود ویتامین D در کودکان معمولاً واضحتر است و شامل:
- ضعف و درد در عضلات
- رشد نادرست به دلیل انحراف یا خمیدگی استخوانها
- ضعف عضلانی
- درد استخوانها
- بدشکلیهای مفصلی
در بزرگسالان، علائم ممکن است کمتر واضح باشد و شامل:
- خستگی
- درد در استخوانها و مفاصل
- کاهش توده استخوانی
- ضعف عضلانی
- تغییرات خلقی مانند افسردگی
علل کمبود ویتامین D
کمبود ویتامین D ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد:
- عدم دریافت کافی ویتامین D از رژیم غذایی، به ویژه در افرادی که رژیم وگان سختی دارند.
- عدم قرارگیری کافی در معرض نور خورشید.
- پوست تیره که توانایی تولید ویتامین D را کاهش میدهد.
- بیماریهای کلیوی یا کبدی که توانایی تبدیل ویتامین D غیر فعال به فرم فعال آن را کاهش میدهند.
- بیماریهایی که جذب ویتامین D را مختل میکنند، مانند بیماری کرون، فیبروز کیستیک و بیماری سلیاک.
- مصرف برخی داروها که ممکن است باعث تجزیه سریعتر ویتامین D شوند.
- چاقی که میتواند باعث ذخیره بیشتر ویتامین D در سلولهای چربی شود.
- جراحی کاهش وزن که میتواند جذب مواد مغذی را دشوار کند.
تشخیص و درمان کمبود ویتامین D
برای تشخیص کمبود ویتامین D، پزشک معمولاً سطح 25-هیدروکسی ویتامین D در خون را اندازهگیری میکند. در ایالات متحده، مقدار توصیهشده روزانه ویتامین D به شرح زیر است:
| گروه سنی | مقدار توصیهشده (واحد بینالمللی) |
|---|---|
| نوزادان و شیرخواران | 400 IU |
| کودکان و نوجوانان (۱-۱۸ سال) | 600 IU |
| بزرگسالان (۱۹-۷۰ سال) | 600 IU |
| بزرگسالان بالای ۷۰ سال | 800 IU |
در صورت کمبود ویتامین D، پزشک ممکن است مصرف مکملهای ویتامین D را توصیه کند. ویتامین D به دو شکل موجود است: ارگوکالسيفرول (D2) و کولهکالسيفرول (D3). دوز مورد نیاز برای درمان بستگی به شدت کمبود و عوامل خطر فرد دارد. به طور کلی، پس از بهبود سطح ویتامین D، پزشک ممکن است همچنان مصرف مکملها را برای مدتی توصیه کند تا از افت مجدد سطح ویتامین D جلوگیری شود.
پیشگیری از کمبود ویتامین D
برای پیشگیری از کمبود ویتامین D، باید از رژیم غذایی کافی و قرارگیری ایمن در معرض نور خورشید اطمینان حاصل کنید. غذاهای غنی از ویتامین D شامل ماهیهای چرب، روغن کبد ماهی، قارچها، محصولات لبنی غنیشده و زرده تخممرغ هستند. همچنین، قرارگیری در معرض نور خورشید به مدت ۵ تا ۳۰ دقیقه در روز بدون استفاده از کرم ضد آفتاب میتواند به تولید ویتامین D کمک کند.
