بدن انسان مملو از باکتری‌ها است، اما همه آن‌ها مضر نیستند. پروبیوتیک‌ها باکتری‌های مفیدی هستند که به طور طبیعی در غذاهای تخمیری مانند ماست یافت می‌شوند یا به صورت مکمل مصرف می‌شوند. بسیاری از افراد برای بازسازی باکتری‌های مفید روده، به ویژه پس از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، از پروبیوتیک‌ها استفاده می‌کنند.
پروبیوتیک‌ها نقش مهمی در هضم غذا و تقویت سیستم ایمنی بدن دارند و ممکن است به کاهش وزن نیز کمک کنند.
تأثیر باکتری‌های روده بر کاهش وزن
روده انسان میزبان مجموعه‌ای از باکتری‌ها به نام میکروبیوم است که بیش از 100 تریلیون میکروب را شامل می‌شود. این باکتری‌ها به بدن کمک می‌کنند تا مواد مغذی و داروها را تجزیه کند، از بدن در برابر میکروب‌های بیماری‌زا محافظت کند، سلامت پوشش روده را حفظ کند و سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار دهد.
عدم تعادل باکتری‌های روده که به آن دیسبیوزیس گفته می‌شود، می‌تواند باعث مشکلات گوارشی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری التهابی روده، حساسیت‌ها و حتی اختلالات مغزی شود.
با این حال، تأثیر باکتری‌ها بر وزن بدن هنوز به طور کامل شناخته نشده است. مطالعاتی روی دوقلوها نشان داده افرادی که چاق هستند تنوع کمتری در باکتری‌های روده دارند نسبت به افراد لاغر. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که برخی گونه‌های باکتری ممکن است افزایش وزن را کند کنند یا به کاهش دور کمر و وزن کمک کنند، اما برخی دیگر ارتباطی نیافته‌اند. اکثر دانشمندان معتقدند باکتری‌ها متابولیسم بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند و در تولید و جذب ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند ویتامین K، فولات، بیوتین، ویتامین B12، منیزیم، کلسیم و آهن نقش دارند.
همچنین باکتری‌ها به تجزیه کربوهیدرات‌ها، تخمیر فیبرها و تولید اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیره کمک می‌کنند که در مطالعات حیوانی نشان داده شده این اسیدها می‌توانند تحمل بدن به قند را بهبود بخشند، انرژی را به شکل مؤثرتری مصرف کنند و احساس سیری را افزایش دهند. اما هنوز نیاز به تحقیقات بیشتر برای تأیید این اثرات در انسان وجود دارد.
آیا پروبیوتیک‌ها به کاهش وزن کمک می‌کنند؟
با وجود نقش مثبت باکتری‌های مفید در هضم و جذب انرژی، شواهد قوی و قطعی درباره تأثیر مصرف مکمل‌های پروبیوتیک یا غذاهای حاوی آن‌ها بر کاهش وزن وجود ندارد. یک مطالعه بالینی نشان داد افرادی که چربی احشایی زیادی داشتند، پس از مصرف روزانه 200 گرم شیر تخمیری حاوی پروبیوتیک به مدت 3 ماه، مقداری از این چربی را از دست دادند. اما سایر آزمایش‌ها با مکمل‌های خاص نتایج متناقضی داشتند؛ برخی گونه‌های پروبیوتیک با کاهش وزن مرتبط بودند و برخی دیگر نبودند.
به طور کلی، بهترین نوع پروبیوتیک برای کاهش وزن به عوامل متعددی بستگی دارد از جمله دوز مصرفی، مدت زمان مصرف، نوع پروبیوتیک، سن و وزن اولیه فرد.
خطرات مصرف پروبیوتیک‌ها برای کاهش وزن
اگرچه پروبیوتیک‌ها معمولاً ایمن هستند، اما مصرف آن‌ها ممکن است خطراتی داشته باشد:
- کیفیت محصول: پروبیوتیک‌ها به عنوان غذا یا مکمل تحت آزمایش‌های سختگیرانه دارویی قرار نمی‌گیرند، بنابراین کیفیت و تعداد باکتری‌های موجود در محصول ممکن است تضمین نشود. گزارش‌هایی از محصولات با گونه‌های متفاوت از آنچه روی برچسب نوشته شده وجود دارد.
- حفظ باکتری‌ها: باکتری‌ها موجودات زنده هستند و اگر محصول به درستی ساخته یا نگهداری نشود یا به تاریخ انقضای آن نزدیک باشد، ممکن است باکتری‌ها زنده نمانند و اثربخشی کاهش یابد.
- گونه‌های مختلف باکتری: مکمل‌های پروبیوتیک حاوی گونه‌های مختلفی از باکتری‌ها هستند و هنوز مشخص نیست کدام گونه‌ها بیشترین تأثیر را بر کاهش وزن دارند.
- مشکلات سیستم ایمنی: افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا بیماری‌های شدید ممکن است با مصرف پروبیوتیک دچار مشکلات شوند. همچنین کسانی که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند باید از مصرف پروبیوتیک خودداری کنند و قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.
در نهایت، اگرچه پروبیوتیک‌ها می‌توانند متابولیسم را بهبود بخشند، هنوز مشخص نیست که چگونه یا آیا واقعاً به کاهش وزن کمک می‌کنند. اگر نگران وزن خود هستید، بهتر است با پزشک درباره تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی مشورت کنید.
