کف دست که بخش داخلی دست بین مچ و انگشتان است، معمولاً رنگی روشن و صورتی دارد اما گاهی ممکن است به دلایل مختلفی زرد رنگ شود. در این مطلب به بررسی علل زرد شدن کف دست و روش‌های درمان آن می‌پردازیم.
علت‌های زرد شدن کف دست
یکی از دلایل اصلی زرد شدن کف دست، بیماری کاروتنمی است. کاروتنمی به تغییر رنگ پوست به رنگ زرد متمایل به نارنجی گفته می‌شود که ناشی از مصرف طولانی‌مدت مواد غذایی سرشار از کاروتن است. کاروتن یک رنگدانه چربی‌دوست است که رنگ زرد به پوست می‌دهد و در میوه‌ها و سبزیجات رنگی مانند هویج، انبه، کدو، پاپایا و کلم یافت می‌شود.
این بیماری بیشتر در نوزادان و کودکان شایع است و معمولاً به دلیل مصرف زیاد پوره‌های میوه‌ها و سبزیجات سبز و نارنجی توسط مادران ایجاد می‌شود. همچنین مصرف مکمل‌های غذایی حاوی کاروتن نیز می‌تواند باعث کاروتنمی شود. این بیماری معمولاً چند هفته پس از افزایش مصرف این مواد غذایی ظاهر می‌شود و بیشتر در افراد گیاه‌خوار دیده می‌شود. نواحی ضخیم پوست مانند کف دست و کف پا بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
اگر زردی پوست با مصرف طبیعی کاروتنوئیدها رخ دهد، ممکن است نشانه بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، کم‌کاری تیروئید، سندرم نفروتیک، بی‌اشتهایی عصبی، بیماری‌های کلیوی و کبدی، اختلالات متابولیکی مادرزادی و برخی بیماری‌های خانوادگی باشد.
چرا کف دست زرد می‌شود؟
کف دست به دلیل داشتن لایه ضخیم پوست و تعداد زیاد غدد عرق، محل تجمع بیشتر کاروتن است که باعث نمایان شدن رنگ زرد می‌شود.
تأثیر مسمومیت ویتامینی بر زردی کف دست
مصرف بیش از حد ویتامین‌ها به ویژه ویتامین‌های محلول در چربی مانند ویتامین A می‌تواند باعث مسمومیت و بروز عوارض شود. ویتامین A در منابع حیوانی مانند شیر، جگر، ماهی و غذاهای غنی‌شده و همچنین در منابع گیاهی مانند هویج یافت می‌شود.
مصرف بیش از حد ویتامین A می‌تواند به دو صورت حاد و مزمن باشد. مسمومیت حاد با مصرف روزانه ۲۵۰۰۰ واحد بین‌المللی به ازای هر کیلوگرم بدن ایجاد می‌شود و باعث درد عضلات و استخوان‌ها و افزایش فشار داخل جمجمه می‌شود. کودکان مبتلا به این مسمومیت ممکن است پیشانی بزرگی پیدا کنند.
مسمومیت مزمن با مصرف طولانی‌مدت ۴۰۰۰ واحد بین‌المللی به ازای هر کیلوگرم بدن رخ می‌دهد و باعث زردی پوست، خشکی و ترک خوردن پوست، التهاب مخاط‌ها، ریزش مو، خارش و سایر مشکلات پوستی و عصبی می‌شود.
علائم کاروتنمی
علاوه بر تغییر رنگ پوست، علائم دیگری مانند خارش، خستگی، درد شکم و کاهش وزن ممکن است دیده شود. تشخیص قطعی با آزمایش خون توسط پزشک انجام می‌شود.
درمان کاروتنمی
از آنجا که کاروتنمی ناشی از رژیم غذایی است، کاهش مصرف مواد غذایی حاوی کاروتن اولین گام درمان است. در موارد مسمومیت ویتامین A، کاهش مصرف این ویتامین و در موارد اوردوز حاد، پاکسازی دستگاه گوارش ضروری است. در صورت بروز مسمومیت حاد باید فوراً به مراکز درمانی و کنترل مسمومیت مراجعه کرد.
آموزش بیماران درباره این بیماری و علل آن و مشاوره با متخصص تغذیه برای تنظیم رژیم غذایی مناسب، به بهبود و کنترل وضعیت کمک می‌کند.
