پتاسیم مادهای ضروری برای عملکرد طبیعی بدن است که به انقباض عضلات، تعادل مایعات و کنترل فشار خون کمک میکند. اما افزایش بیش از حد پتاسیم در خون که به نام هیپرکالمی شناخته میشود، میتواند باعث اختلالات خطرناک در ریتم قلب شود. یکی از راههای کاهش سطح پتاسیم، تنظیم رژیم غذایی است که میتواند به حفظ سلامت قلب کمک کند.
مقدار مجاز مصرف پتاسیم
برای افراد سالم، مصرف روزانه پتاسیم معمولاً حدود 4700 میلیگرم توصیه میشود و کلیهها پتاسیم اضافی را از طریق ادرار دفع میکنند. اما در افراد مبتلا به هیپرکالمی، کلیهها قادر به دفع پتاسیم اضافی نیستند و باید با رژیم غذایی پتاسیم مصرفی را کاهش داد. در این شرایط، مصرف روزانه پتاسیم باید بین 2000 تا 3000 میلیگرم محدود شود.
مواد غذایی پرپتاسیم که باید محدود شوند
<pبرخی میوهها، سبزیجات، غلات کامل و لبنیات منابع غنی پتاسیم هستند. مواد غذایی که بیش از 200 میلیگرم پتاسیم در هر وعده دارند، باید محدود یا حذف شوند. این مواد عبارتند از:
- میوهها و آبمیوهها: زردآلو، آووکادو، موز، طالبی، هندوانه، گریپفروت، انبه، انار، کشمش، خرما، پرتقال، پاپایا و سایر میوههای خشک
- سبزیجات و حبوبات: آرتیشو، لوبیاهای سیاه، قرمز، پینتو و ناوی، کلم بروکلی پخته، کلم بروکسل، کلم خام، هویج خام، عدس، سیبزمینی سفید و شیرین، اسفناج پخته، کدو، گوجهفرنگی و محصولات آن
- مغزها و دانهها: بیشتر مغزها و دانهها، کره بادامزمینی
- گوشت، مرغ و ماهی: گوشت گاو، مرغ، سالمون، صدف، خرچنگ
- غلات: نانهای سبوسدار، سبوس گندم، گرانولا، جوانه گندم
- لبنیات: شیر، ماست
- نوشیدنیها: قهوه، چای، شیر سویا، نوشیدنیهای ورزشی
مواد غذایی کمپتاسیم که میتوان مصرف کرد
این مواد کمتر از 200 میلیگرم پتاسیم در هر وعده دارند و برای افراد مبتلا به هیپرکالمی مناسبترند:
- میوهها: سیب، انواع توتها، گیلاس، انگور، پرتقال ماندارین، هلو، آناناس
- سبزیجات: مارچوبه، لوبیا سبز یا مومی، هویج پخته، ذرت، بادمجان، کلم کیل، پیاز، نخود سبز
- غلات: محصولات تهیه شده از آرد سفید، پاستای سفید، برنج سفید
- گوشت، مرغ و ماهی: بوقلمون، تخممرغ، تن ماهی، میگو
- لبنیات: پنیر چدار و سویسی، پنیر کاتیج
- مغزها و دانهها: بادام، بادام هندی، ماکادمیا، بادام زمینی، دانههای چیا، کتان، کنجد، آفتابگردان و کدو
نکاتی برای کاهش پتاسیم در رژیم غذایی
- خواندن برچسب مواد غذایی: برچسبهای تغذیهای مقدار پتاسیم موجود در هر وعده را نشان میدهند و به انتخاب بهتر کمک میکنند.
- اندازهگیری دقیق وعدهها: حتی مواد کمپتاسیم اگر بیش از حد مصرف شوند، میتوانند پتاسیم زیادی وارد بدن کنند. استفاده از پیمانه و اپلیکیشنهای غذایی برای کنترل مقدار مصرف مفید است.
- آبکشی و تخلیه مایعات: مایعات اطراف میوهها و سبزیجات کنسروی پتاسیم دارند؛ آبکشی و تخلیه این مایعات میتواند پتاسیم را کاهش دهد. همچنین آب گوشت پخته شده را تخلیه کنید.
- روش شستشو و پخت مخصوص (Leaching): برای کاهش پتاسیم سبزیجات، ابتدا پوست بگیرید، به صورت نوارهای نازک برش دهید، با آب گرم بشویید، در آب گرم به نسبت 1 به 10 به مدت حداقل 2 ساعت بخیسانید و سپس با آب نمک پخته و آب پخت را دور بریزید.
- اجتناب از جایگزینهای نمک: این محصولات معمولاً پتاسیم بالایی دارند و برای افراد مبتلا به هیپرکالمی مناسب نیستند. بهتر است از ادویههایی مانند فلفل، سیر یا آب لیمو برای طعمدهی استفاده شود.
روشهای دیگر کنترل پتاسیم
علاوه بر رژیم غذایی، پیروی از درمانهای پزشکی نیز اهمیت دارد. پزشک ممکن است داروهایی مانند دیورتیکها (ادرارآورها) که به دفع پتاسیم کمک میکنند یا داروهای بایندر پتاسیم که جذب آن را کاهش میدهند، تجویز کند. همچنین قبل از مصرف هرگونه مکمل یا داروی گیاهی با پزشک مشورت کنید، زیرا برخی از آنها پتاسیم بالایی دارند.
