کاسنی (Cichorium intybus) گیاهی چندساله است که در سراسر جهان کشت می‌شود و به دلیل خواص دارویی، تغذیه‌ای و آشپزی‌اش محبوبیت زیادی دارد. این گیاه از دیرباز به عنوان خوراک دام استفاده می‌شده اما امروزه در تغذیه انسان نیز کاربردهای فراوانی دارد. گل‌های کاسنی معمولاً به رنگ‌های آبی روشن، صورتی یا سفید دیده می‌شوند و برگ‌های آن شبیه به برگ‌های قاصدک است اما شکل‌های متنوعی دارد که معمولاً لوب‌دار یا دندانه‌دار هستند. بخش‌های مختلف این گیاه، به ویژه ریشه‌ها، سرشار از پروتئین، ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر محلول و کربوهیدرات‌ها هستند.
خواص سلامتی کاسنی
<pمطالعات نشان داده‌اند که کاسنی دارای خواص ضدقارچی، ضدویروسی، ضدباکتریایی، ضدسرطانی، ضد جهش‌زا، ضد انگل و تقویت‌کننده سیستم ایمنی است. همچنین این گیاه می‌تواند از آسیب کبدی جلوگیری کرده و دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی باشد. یکی از ترکیبات مهم ریشه کاسنی، اینولین است که یک پری‌بیوتیک محسوب می‌شود. پری‌بیوتیک‌ها رشد باکتری‌های مفید روده را تحریک کرده و با کاهش باکتری‌های مضر به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می‌کنند.
فواید اینولین موجود در کاسنی شامل رفع یبوست، کاهش خطر پوکی استخوان با افزایش جذب کلسیم، کاهش خطر بیماری‌های کبدی، کاهش احتمال ابتلا به سرطان، کاهش التهاب پوست و کاهش ترکیبات بدبو در روده بزرگ و راست‌روده است. البته تحقیقات بیشتری برای اثبات کامل این فواید در انسان‌ها لازم است.
کاربردهای کاسنی
تقریباً تمام بخش‌های گیاه کاسنی در مصارف مختلف به کار می‌روند. برگ‌ها و گل‌های آن را می‌توان در سالاد استفاده کرد یا به صورت تفت‌داده شده به عنوان خوراک جانبی مصرف نمود. در جنوب ایتالیا، مردم معمولاً کاسنی را همراه با باقلا می‌خورند. همچنین می‌توان کاسنی را به صورت پخته یا کبابی مصرف کرد یا آن را با ژامبون و سس بشامل پیچید و در فر پخت.
علاوه بر این، عصاره کاسنی به نوشیدنی‌های الکلی و غیرالکلی افزوده می‌شود تا طعم آن‌ها را بهبود بخشد. ریشه‌های کاسنی که طعم تلخی دارند، با روش‌هایی مانند جوشاندن، پختن، خشک کردن، خیساندن در اسید سیتریک یا آب و برشته کردن تلخی آن‌ها کاهش می‌یابد و سپس در تهیه غذاها، نوشیدنی‌ها، خوراک دام و غذای حیوانات خانگی استفاده می‌شوند.
ریشه کاسنی منبع غنی از ترکیبات مفیدی مانند اینولین، فلاونوئیدها، کومارین‌ها، تانن‌ها، آلکالوئیدها و روغن‌های فرار است. اینولین که تا ۶۸ درصد ترکیبات ریشه را تشکیل می‌دهد، نوعی فیبر غذایی و پلیمر فروکتوز است که کالری کمی دارد و به عنوان جایگزینی سالم برای شکر شناخته می‌شود.
عوارض جانبی مصرف کاسنی
مصرف زیاد کاسنی یا مکمل‌های اینولین ممکن است باعث نفخ و مشکلات گوارشی شود، بنابراین بهتر است در مصرف آن اعتدال رعایت شود. همچنین شواهدی وجود دارد که کاسنی ممکن است تولید صفرا را تحت تأثیر قرار دهد، بنابراین افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. مکمل‌های کاسنی نیز باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
ارتباط کاسنی با قهوه
کاسنی بیشتر به خاطر ارتباطش با قهوه شناخته شده است. در گذشته، بسیاری از افراد که توان خرید قهوه را نداشتند، نوشیدنی گرم کاسنی را جایگزین می‌کردند. طعم این نوشیدنی از ریشه کاسنی می‌آید و برخلاف قهوه، کافئین ندارد اما طعمی برشته‌تر و قوی‌تر از قهوه معمولی به آن می‌بخشد. به همین دلیل برخی تولیدکنندگان کاسنی را به قهوه اضافه می‌کنند تا میزان کافئین آن را کاهش دهند و طعم متفاوتی ایجاد کنند.
