روغن گیاهی برومینه شده (BVO) که بیش از یک قرن در برخی نوشیدنیهای طعمدار مرکباتی برای تثبیت طعم و جلوگیری از جدا شدن روغنهای طعمدهنده استفاده میشد، سرانجام توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ممنوع اعلام شد. این تصمیم پس از سالها نگرانی فعالان محیط زیست و ایمنی غذایی و تحقیقات علمی متعدد گرفته شده است.
BVO چیست و چگونه ساخته میشود؟
روغن گیاهی برومینه شده ترکیبی است که در آن عنصر برم (Br) به مولکولهای چربی موجود در روغنهای گیاهی مانند سویا یا روغن پالم متصل شده است. این ماده به نوشیدنیهای مرکباتی و برخی نوشابهها اضافه میشود تا طعمدهندهها به طور یکنواخت در کل نوشیدنی پخش بمانند و طعم آنها تازه و ماندگار باشد.
کدام محصولات حاوی BVO هستند؟
BVO عمدتاً در نوشابههای طعم مرکبات، نوشیدنیهای ورزشی، نوشیدنیهای انرژیزا، شربتهای میوهای و برخی محصولات پختنی یافت میشود. شرکتهای بزرگ مانند پپسی و کوکاکولا قبلاً این ماده را از محصولات خود حذف کردهاند، اما برخی برندهای کوچکتر و برندهای فروشگاهی ممکن است هنوز از آن استفاده کنند. بنابراین توصیه میشود برچسب ترکیبات را بررسی کنید.
ایمنی و عوارض مصرف BVO
FDA پس از بررسی تحقیقات متعدد از جمله مطالعات حیوانی که در سال 2022 با همکاری موسسه ملی سلامت آمریکا انجام شد، به این نتیجه رسید که BVO دیگر برای مصرف انسان ایمن نیست. این مطالعات نشان دادند که مولکولهای چربی برومینه شده میتوانند در بافتهای چربی و اندامهایی مانند قلب و ریهها تجمع یابند و عملکرد تیروئید را مختل کنند. برم با ید که برای عملکرد صحیح تیروئید ضروری است، رقابت میکند و این میتواند باعث اختلالات هورمونی، تغییرات وزن، مشکلات خلقی و سلامت باروری شود.
FDA پیش از این استفاده از BVO را تا 15 قسمت در میلیون مجاز میدانست، اما به دلیل نگرانیهای مربوط به تجمع طولانیمدت و اثرات نامعلوم، ممنوعیت کامل را اعمال کرد. البته تاکنون شواهدی که نشان دهد BVO مستقیماً باعث افزایش خطر سرطان در انسان میشود وجود ندارد، اما تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.
موارد گزارش شده از مسمومیت با BVO
مصرف بسیار زیاد BVO در مدت کوتاه میتواند خطرناک باشد. به عنوان مثال، مردی که روزانه 2 تا 4 لیتر نوشابه حاوی BVO مصرف میکرد، دچار خستگی شدید، سردرد، از دست دادن حافظه و حتی ناتوانی در راه رفتن شد که پس از درمان دیالیز بهبود یافت. مورد دیگری مربوط به مردی بود که روزانه 8 لیتر نوشابه حاوی BVO مینوشید و دچار زخمهای پوستی شد که پس از قطع مصرف و درمان دارویی بهبود یافت.
تاریخچه و روند ممنوعیت BVO
استفاده از BVO از دهه 1920 آغاز شد و در دهه 1950 تا اوایل 1960 به عنوان مادهای «عموماً ایمن» شناخته شد. اما در دهه 1970 نگرانیها درباره ایمنی آن مطرح و محدودیتهایی اعمال شد. در سال 2022 مطالعات جدیدی نگرانیها را درباره تأثیر بر تیروئید افزایش داد. در سال 2023 FDA پیشنهاد ممنوعیت BVO را ارائه کرد و این ممنوعیت در سال 2024 نهایی شد. شرکتها تا 2 اوت 2025 فرصت دارند محصولات خود را بازطراحی و موجودی حاوی BVO را از بازار جمعآوری کنند.
ممنوعیت جهانی BVO
بسیاری از کشورها سالها پیش استفاده از BVO را ممنوع کردهاند، از جمله بریتانیا (از دهه 1970)، هند (از 1990)، اتحادیه اروپا (از 2008)، ژاپن (از 2010) و کانادا که در سال 2024 ممنوعیت را اعلام کرد و تا اوت 2025 اجرایی میشود.
نتیجهگیری
روغن گیاهی برومینه شده که برای حفظ طعم یکنواخت نوشیدنیهای مرکباتی استفاده میشد، پس از یک قرن استفاده، به دلیل نگرانیهای ایمنی و تأثیرات منفی احتمالی بر سلامت، توسط FDA ممنوع شده است. مصرفکنندگان باید برچسب محصولات را بررسی کنند و تا پایان مهلت تعیین شده، از مصرف نوشیدنیهای حاوی این ماده خودداری نمایند.
